Investigadores do IDIS descubren unha firma epixenética que predí a resposta ao tratamento de quimioterapia en cancro de mama tripla negativo

Investigadores do IDIS descubren unha firma epixenética que predí a resposta ao tratamento de quimioterapia en cancro de mama tripla negativo
Investigadores do IDIS descubren unha firma epixenética que predí a resposta ao tratamento de quimioterapia en cancro de mama tripla negativo

Permitirá tamén identificar con maior precisión ás pacientes que van recaer tras o tratamento, podendo así dirixilas a terapias potencialmente máis adecuadas ou en fase de desenvolvemento en ensaios clínicos

Investigadores do IDIS (Instituto de Investigación Sanitaria de Santiago de Compostela), veñen de descubrir un biomarcador epixenético que predí a resposta ao tratamento de quimioterapia en cancro de mama tripla negativo, caracterizado pola súa elevada agresividade e mal prognóstico, que presenta unha alta incidencia nas mulleres novas e supón o 15 % do total de casos de cancro de mama diagnosticados.

O artigo, publicado na revista Clinical Epigenetics órgano oficial da Clinical Epigenetics Society (CLEPSO), está asinado como co-primeiro autor por Angel Díaz-Lagares, co-director da Unidade de Epixenómica do Instituto de Investigación Sanitaria de Santiago (IDIS) e membro do Grupo de Oncoloxía Médica Traslacional (Oncomet) e de CIBERONC. O traballo describe o descuobremento dunha firma epixenética formada por dous xenes (FERD3L e TRIP10) que permite identificar ás pacientes con cancro de mama tripla negativo que van responder de forma favorable ao tratamento con quimioterapia neoadyuvante. Así mesmo, permitirá identificar con maior precisión ás pacientes que poden recaer tras o tratamento, podendo así dirixilas a terapias potencialmente máis adecuadas ou en fase de desenvolvemento en ensaios clínicos.

O cancro de mama tripla negativo representa aproximadamente un 15% de todos os casos diagnosticados de cancro de mama. A este tipo de tumor denomínaselle tripla negativo porque carece de tres moléculas ou receptores, entre eles HER2, que adoitan estar presentes noutros subtipos de tumores de mama. Por tanto, o cancro de mama tripla negativo non se pode tratar con terapias dirixidas contra estes receptores e hai que tratalos con quimioterapia. Cando é posible este tipo de tratamento, adóitase administrar de maneira neoadyuvante, é dicir, con anterioridade a realizar a cirurxía do tumor.

O cancro de mama tripla negativo ten unha elevada agresividade e mal prognóstico, ademais o tratamento con quimioterapia presenta unha elevada porcentaxe de pacientes que recaen. Por este motivo, é moi importante identificar de maneira temperá e antes de recibir o tratamento aos pacientes que responderán a esta terapia.

Neste estudo participaron 54 pacientes diagnosticadas con cancro de mama tripla negativo, das cales se obtiveron mostras tumorais mediante unha biopsia do tumor, procedemento que se utiliza de forma rutineira para o diagnóstico da enfermidade. A partir destas mostras tumorais obtívose o ADN, onde se analizaron en múltiples xenes os niveis de metilación do ADN, que é unha das principais marcas epixenéticas.

“Estas marcas epixenéticas controlan o funcionamento dos nosos xenes actuando como “interruptores” capaces de “acender” ou “apagar” os nosos xenes”, destaca Angel Díaz-Lagares, que explica que “estas marcas epixenéticas poden condicionar o desenvolvemento do cancro e ser útiles como biomarcadores da correcta resposta á terapia”.

“Neste traballo descubrimos que as pacientes con cancro de mama tripla negativo que antes de recibir o tratamento presentan no tumor dous xenes (FERD3L e TRIP10) con elevados niveis de metilación, teñen unha mellor resposta ao tratamento que se lles vai a administrar- engade Díaz-lagares- ”este feito pode explicarse debido a que os dous xenes identificados (FERD3L e TRIP10) cando non están metilados funcionan correctamente podendo favorecer o desenvolvemento da metástase e a resistencia ao tratamento quimioterápico”.

O descubrimento realizado neste traballo representa a primeira firma epixenética capaz de predicir a resposta á quimioterapia neoadyuvante en cancro de mama tripla negativo. “Este estudo supón un avance con respecto a outras ferramentas previamente descritas, xa que ten unha maior capacidade para predicir a resposta á quimioterapia e ademais ten a vantaxe de que se analiza a metilación do ADN, que é unha marca epixenética cunha gran estabilidade, fácil de conservar nas mostras e cuxo análises presenta unha fácil implementación na práctica clínica habitual”.

Este descubrimento deu tamén lugar á xeración dunha patente como método para predicir a resposta á quimioterapia en cancro de mama tripla negativo. Con todo hai que ter en conta que este traballo se realizou nun número limitado de pacientes, polo que sería conveniente ampliar o estudo con máis individuos para confirmar os resultados obtidos. “Sería interesante tamén nun futuro poder estender o estudo desta firma epixenética á análise do ADN que circula no sangue, que se denomina biopsia líquida, para comprobar se é posible predicir de maneira non invasiva cunha análise de sangue a resposta ao tratamento quimioterápico neste tipo de tumor”.

Outro importante campo de estudo podería ser o desenvolvemento de fármacos dirixidos capaces de bloquear ou “apagar“ a función destes dous xenes (FERD3L e TRIP10) no tumor para tratar así de incrementar a súa capacidade de resposta á quimioterapia.

A realización deste traballo foi posible grazas á colaboración multidisciplinar de investigadores de diferentes centros, como Ana B. Crujeiras (IDIS e CIBEROBN), Juan Sandoval (IIS A Fe), Manel Esteller (IDIBELL), e Begoña Pineda, Alejandro Pérez-Fidalgo, Ana Lluch e Pilar Eroles do INCLIVA. Este proxecto tamén foi posible grazas ao financiamento de diferentes entidades públicas, como o Instituto de Saúde Carlos III (ISCIII).

Artigo: Pineda B*, Diaz-Lagares A*, Pérez-Fidalgo JA, Burgués Ou, González- Barrallo I, Crujeiras AB, Sandoval J, Esteller M, Lluch A, Eroles P. A two- gene epigenetic signature for the prediction of response to neoadjuvant chemotherapy in triplo- negative breast cancer patients. Clin Epigenetics, 2019. doi: 10.1186/ s13148-019-0626-0. (* First author).

Comentarios
Lo más